HZ Kenniscentrum Kusttoerisme (HZ KCKT) bestaat in 2026 twintig jaar. Diana Korteweg Maris was er niet vanaf het begin bij, maar is al jaren het gezicht van misschien wel de bekendste onderzoeksgroep van de HZ. “Het gaat heel goed met ons kenniscentrum.”
Eugène de Kok, redacteur HZ Discovery
Wie de kantoortuin op de eerste verdieping van de HZ-toren binnenloopt ziet veel nieuwe gezichten op de plek van het kenniscentrum. “We hebben best wat wisselingen gehad, maar nu kunnen we een tijd vooruit”, zegt Diana. “Het kan in Zeeland lastig zijn om goede mensen te vinden en binden. De vijver waarin je vist is niet heel groot. Gelukkig zijn wij een autoriteit op het gebied van toerisme. Dat trekt mensen aan, ook van buiten de provincie. We hebben collega’s die in Breda, Rotterdam en Bennekom wonen. Zij werken hier, omdat ze het werk erg leuk vinden. De reistijd nemen ze vaak voor lief.” HZ KCKT houdt vast aan een zekere mate van flexibiliteit in het team. Zo blijft er ruimte voor nieuw talent. “We zijn onderdeel van een hogeschool, dus we vinden talentontwikkeling ook belangrijk. We moeten jonge mensen de kans geven om ervaring op te doen als onderzoekers. Het is leuk om die jonge onderzoekers later op andere plekken terug te zien.”
Gastlector
Dit jaar verwelkomen Diana en haar collega’s sowieso nog één nieuwe collega. Het kenniscentrum gaat namelijk werken met een gastlector: Jeroen Klijs. Hij is al lector aan de BUAS en versterkt vanaf dit voorjaar één dag per week het Zeeuwse kenniscentrum. Diana is blij met zijn komst. Volgens haar maakt het kenniscentrum als geen ander de verbinding met het werkveld, maar zou de band met de wetenschap sterker mogen. “Wij schrijven bijvoorbeeld weinig artikelen voor wetenschappelijke journals en je ziet ons niet vaak op academische congressen. Onze gastlector helpt ons die academische verankering versterken.”
De samenwerking met Klijs is mede mogelijk door CELTH, het centre of expertise rondom leisure, hospitality en toerisme van de HZ, BUAS en NHL Stenden. HZ KCKT werkte al veel met Klijs samen. Diana zelf heeft nooit de ambitie gehad om lector te worden. “Ik ben een uitzondering”, lacht ze. “Als ik dat zou willen, moet ik promoveren. Dat betekent dat ik me jarenlang moet richten op één onderwerp. Ik krijg juist energie van de afwisseling en alle contacten met het werkveld. Er liggen nog zoveel kansen. Als HZ kunnen we een nog veel grotere rol op dit onderwerp pakken.”
ll
We kijken in nauwe samenwerking met de provincie naar onze onderzoeksagenda. Daarover gaan we in gesprek.
Zeeuws Bureau voor Toerisme
Het kenniscentrum is sinds 2006 onderdeel van de HZ. Daarvoor viel het onder het Bureau voor Toerisme Zeeland. Diana werkte in die periode bij het Brabants Bureau voor Toerisme. Vanuit haar rol daar kende ze Margot Tempelman, die het kenniscentrum naar de HZ bracht. “Het was in de periode dat het praktijkgericht onderzoek in opkomst was. Vanaf 2008 ging ik bij BUAS werken om daar invulling te geven aan een gezamenlijk kenniscentrum kusttoerisme. Ik reed toen twee dagen per week naar Zeeland om de samenwerking met de HZ gestalte te geven. Een paar jaar later leerde ik mijn partner kennen, een Zeeuw. Toen ben ik naar Zeeland verhuisd en bij de HZ gaan werken.”
HZ KCKT was in het begin vooral bezig met het monitoren van toerisme. “Dat zijn we altijd blijven doen, maar er kwamen steeds meer projecten bij. We deden van alles. Later zijn we ons meer gaan opstellen als kennispartner. Op dat gebied ontwikkelen we nog steeds.” HZ KCKT doet bijvoorbeeld geen onderzoeken of haalbaarheidsstudies voor individuele ondernemers en is sowieso kieskeuriger in wat ze wel en niet doet. Voorwaarde is dat het projecten zijn die relevant zijn voor de gehele sector. Een fors deel van de opdrachten komt van de provincie, maar ze is ook partner in landelijke en Europese projecten en doet verder veel incidentele projecten voor bijvoorbeeld gemeenten in Zeeland.
Samenwerking met de provincie
Diana heeft de thematiek zien veranderen. Waar het in het begin vooral draaide om ‘meer, meer, meer toerisme’, richten zij en de onderzoekers zich nu op de impact van het toerisme en de balans tussen toerisme en leefbaarheid. “We kijken in nauwe samenwerking met de provincie naar onze onderzoeksagenda. Daarover gaan we in gesprek. Toen ik in 2008 begon zat het toerisme in een dip. Veel partijen hebben toen sterk ingezet op de ontwikkeling van regio’s als West-Zeeuws-Vlaanderen. Dat is zo goed gelukt dat de balans soms wat is doorgeslagen. We zijn daarom ook gaan kijken naar wat de inwoners ermee winnen.”
Sinds een jaar of acht doet HZ KCKT meer onderzoek naar de verhouding tussen het toerisme en de leefbaarheid. Zo werd in 2019 een eerste inwonersonderzoek uitgevoerd dat twee jaar later werd herhaald en in 2024 nog eens apart is uitgevoerd op Schouwen-Duiveland. “Vergeet niet dat de grootste gebruikers van onze sector de inwoners zelf zijn. Je wilt ergens fijn wonen. Toerisme maakt dat dat kan, niet alleen voor bezoekers, maar ook voor de inwoners. Dat nemen we mee in de onderzoeken over balans.”
Beleefbare Schelde
Naast het onderzoek naar balans eisen ‘Beleefbare Schelde’ en ‘3ST’, de twee lopende Europese projecten van HZ KCKT, veel aandacht op. Binnen 3ST onderzoekt het kenniscentrum hoe recreatieondernemers kunnen verduurzamen en naar alle regeltjes die dat belemmeren of bemoeilijken. “Hoe maken we het verduurzamen mogelijk? Dat is de vraag waarop we in 3ST antwoord willen vinden.” Beleefbare Schelde is een project waarmee het toeristisch aanbod in de gehele Scheldedelta beter zichtbaar moet worden. “Bijkomend voordeel is dat we daarmee de druk op de kust hopen te verminderen.”
Kenniscentrum Kusttoerisme
Het Kenniscentrum Kusttoerisme is dé kennispartner in het vrijetijdsdomein in Zeeland. Als onderdeel van de HZ heeft het toegang tot een rijk kennisnetwerk van onderzoek, beleid en praktijk. KCKT geeft invulling aan vraagstukken van ondernemers, overheden en maatschappelijke organisaties door middel van kennisontwikkeling en kennisoverdracht. Het doel is om duurzame innovatie van het vrijetijdsdomein in Zeeland te stimuleren.
Kennisoverdracht
Een van de andere prioriteiten van het kenniscentrum is kennisoverdracht, niet alleen naar studenten, maar ook naar beleidsmakers en beslissers. “We hebben ontzettend veel cijfers op de plank liggen, maar te veel mensen weten die nog niet te vinden. We willen daar verandering in brengen, het integrale denken stimuleren. We doen geen roadshow, maar gaan naar beleidsmakers en beslissers toe. We laten zien welke terreinen allemaal worden geraakt door het toerisme. We merken dat dat enthousiast wordt ontvangen.”
Diana en haar collega’s blijven in de tussentijd het HZ KCKT doorontwikkelen. Gastlector Klijs moet daarbij een belangrijke rol spelen. Ze hoopt dat er iets meer focus komt in het onderzoek. “Misschien zijn we soms iets te dienstbaar geweest aan het werkveld. Wij willen echt nieuwe kennis ontwikkelen. Zo liggen er onder meer kansen als we de band met de kust nog sterker maken, op het gebied van veiligheid, maar ook op het vlak van de economie. Als we dat doen, zie ik ook veel mogelijkheden om nog meer samen te werken met andere onderzoeksgroepen in de HZ.”
ll
‘We zijn onderdeel van een hogeschool, dus we vinden talentontwikkeling ook belangrijk’
