Kijk voor meer publicaties op kenniscentrumtoerisme.nl

Natuurinclusief ondernemen in de vrijetijdsector

© Maureen Eijpe, Unsplash

Steeds meer ondernemers in de vrijetijdsector ontdekken de kracht van natuurinclusief ondernemen. Niet alleen voor de natuur, maar ook voor hun gasten, medewerkers en hun eigen energie. HZ Kenniscentrum Kusttoerisme sprak met vijf Zeeuwse ondernemers om te ontdekken waarom zij kozen voor een groene aanpak. Deze ondernemers vertellen wat vergroening hen opleverde — en wat jij morgen al kunt doen.

Wat hebben ONS BUITEN, Het Kaslokaal, De Voedselbron Graauw, Zeeuwse Oase en Camping Anna Friso met elkaar gemeen? Deze vijf ondernemers in de Zeeuwse vrijetijdssector kiezen bewust voor een groene, natuurinclusieve inrichting van hun terrein of bedrijf. Tijdens interviews met het HZ Kenniscentrum Kusttoerisme werd duidelijk dat ieder van hen een uniek en inspirerend verhaal heeft: van het versterken van biodiversiteit tot het creëren of versterken van een gezondere, aantrekkelijkere ervaring voor hun gasten. De gesprekken laten zien hoe zij hun keuzes maken, welke overtuigingen hen drijven en welke inzichten zij onderweg opdoen. Daarnaast kwamen er thema’s naar voren die voor veel ondernemers herkenbaar zijn. Wat betekent zo’n groene keuze voor aantrekkelijk werkgeverschap? Heeft het effect op de gast en zijn keuzes? Draagt het bij aan bewustwording van natuurwaarden en aan klimaatadaptatie? En welke invloed heeft het op omzet en kosten? In deze publicatie vertellen we het verhaal van deze ondernemers.

Van visie naar verandering Voor veel ondernemers is een groene inrichting niet zomaar een aanpassing van het terrein, maar een bewuste keuze die voortkomt uit persoonlijke overtuiging, inspiratie, de wens om gasten iets bijzonders te bieden, of soms simpelweg doordat het op het juiste moment op hun pad komt. Bij Ons Buiten uit Oostkapelle kwam de verandering voort uit meerdere invalshoeken. Een proeftuin met permacultuur, inspiratie van collega’s zoals landschapsarchitect Jos Willemsen, en het gevoel dat het bestaande recreatieconcept niet meer paste, waren doorslaggevend. Het park had veel verouderde faciliteiten en een andere identiteit dan de eigenaren nog voor ogen hadden. Door te luisteren naar hun intrinsieke motivatie, en mede gestimuleerd door de coronapandemie, kozen ze voor een duidelijke koerswijziging: animatie en standaard voorzieningen maakten plaats voor speelnatuur, eigen activiteiten en een focus op natuurbeleving en duurzaamheid. Zoals Gabriël -eigenaar ONS BUITEN zegt: “We willen een betere wereld maken!”

Bij Camping Anna Friso, gelegen aan de rand van Nationaal Park Oosterschelde, speelde het besef van klimaatverandering en de achteruitgang van de natuur een belangrijke rol. Tegelijkertijd wilden ze de beleving voor hun gasten versterken: “De natuur is kleurrijk en biedt zoveel om van te genieten.", aldus Ilse - eigenaresse Camping Anna Friso. Voedselbron Graauw maakte de stap naar een groene inrichting vanuit een combinatie van ambitie en gelegenheid. Het perceel van de buren kwam in 2016 te koop te staan en werd aangekocht als uitbreiding op het bestaande biologische akkerbouwbedrijf. Er stonden al veel fruitbomen die ze wilden behouden. Ook hier werd samengewerkt met landschapsarchitect Jos Willemsen. Samen hebben ze een voedselbos aangelegd. Hiermee konden ze hun visie op natuur en beleving steeds meer vormgeven. Bij Het Kaslokaal, eveneens uit Oostkapelle, kwam de keuze voort uit een een levenslange verbondenheid met groen en duurzaamheid. De kas werd overgenomen van een kweker die wilde stoppen, en de combinatie met horeca bood nieuwe mogelijkheden. Daniëlle - eigenaresse Het Kaslokaal: “Ik ben opgevoed met groen en afvalscheiding, en voelde dat ik hier iets mee wilde doen.” Zeeuwse Oase in Kats begon vooral klein, bijna als een hobby. Toen ze in november 2020 het huis met rozentuin overnamen, bleek het veel potentie te hebben. Wat begon als een buitenplaats, groeide uit tot een plek waar verblijfsaccommodaties, een tuin en samenwerkingen met lokale partners samenkwamen.

“We willen een betere wereld maken." ONS BUITEN

© Het Kaslokaal, Jose Puister

© Jonathan Forage, Tegan Mierle, R.D. Smith Unsplash

Bewustwording en aantrekkelijkheid voor medewerkers Bij de vijf ondernemers die HZ Kenniscentrum Kusttoerisme gesproken heeft draagt een groene inrichting niet alleen bij aan de beleving van gasten, maar ook aan de bewustwording van medewerkers rondom natuurwaarden en klimaatadaptatie. Het Kaslokaal ervaart dat de visie op natuur ook de betrokkenheid van het team versterkt. Medewerkers die de tuin verzorgen, nemen hun collega’s mee, laten proeven en leggen uit hoe eetbare bloemen en planten in gerechten kunnen worden verwerkt. Deze aanpak trekt zelfs nieuwe medewerkers aan die bewust kiezen voor een plek waar duurzaamheid en natuur belangrijk zijn: “Mensen solliciteren bij ons omdat ze geloven in onze visie.”, aldus Daniëlle. Dit wordt beaamt door Bart van Zeeuwse Oase. Zeeuwse Oase geeft haar medewerkers de ruimte om eigen ideeën in te brengen, wat volgens Bart vaak leidt tot nieuwe initiatieven en frisse inzichten. Bart: "Mensen komen naar ons toe omdat ze geloven in onze visie en onze plek bewust kiezen.”

“Mensen solliciteren bij ons omdat ze geloven in onze visie.” - Het Kaslokaal

Het animatieteam van Camping Anna Friso is bewust bezig met natuurbeleving en ook het maaibeleid heeft gesprekken op gang gebracht. De medewerkers zien de veranderingen in hun eigen omgeving, die ze weer meenemen naar het werk: “Ze zijn er mee bezig en denken er in mee.” Bij Voedselbron Graauw is het proces van bewustwording nog steeds gaande. Het opzetten van het voedselbos en de integratie van dieren, bomen en groentegewassen vraagt tijd en inzicht. Sonja: “Om van het boeren naar helemaal voedselvoorzienend te worden middels het voedselbos is een grote stap… Maar als iedereen een beetje doet voor de natuur, draagt iedereen zijn steentje bij.” ONS BUITEN merkt dat de focus op groene inrichting en intrinsieke waarden de betrokkenheid verder versterkt. Medewerkers willen bewust meewerken en nemen verantwoordelijkheid in hun werk. Een voorbeeld hiervan is een jongeman die vanuit zijn opleiding marketing bijdraagt aan het marketingplan van de camping, omdat hij wil werken voor een bedrijf waar hij achter staat. Gabriël merkt dat ook zij zelf bewuster en menselijker handelen: “Als je waardeert wat je opvalt, krijg je dat terug… ik kan mijn creativiteit kwijt in strategie en projecten, in plaats van alleen operationeel werk.”

De gast De ondernemers merken dat een natuurinclusieve inrichting van hun terrein of bedrijf niet alleen het landschap verrijkt, maar ook de beleving van hun gasten een nieuwe dimensie geeft. De invloed verschilt per locatie, maar bij onder meer Ons Buiten en Zeeuwse Oase is duidelijk zichtbaar dat het hun doelgroep heeft verandert of verbreedt.

Gabriël van ONS BUITEN: “We hebben een andere type gast gekregen. We zijn nu meer een camping voor kort verblijf. We zien veel retro kleine camperbusjes, auto's of busjes met daktenten.” Ons Buiten heeft ook haar marktstrategie bewust aangepast. De camping trekt steeds vaker avontuurlijke en natuurliefhebbende reizigers aan die spontaan boeken en kort verblijven. Om beter bij deze doelgroep aan te sluiten, richten zij zich nu op nieuwe Europese markten zoals Oost-Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland, in plaats van op de traditionele kusttoerist. Ook in de prijsstelling zijn keuzes gemaakt: "Kortingsprogramma’s zoals ACSI en meerdaagse kortingen hebben we losgelaten. Gasten betalen voortaan een duidelijke nachtprijs die is gebaseerd op de werkelijke kosten", aldus Gabriël.

"Niet alles zelf willen doen, maar diversiteit daar geloven wij in." Zeeuwse Oase

Bij Zeeuwse Oase heeft de groene inrichting het terrein geopend voor een nieuwe wereld aan bezoekers. De uitbreiding met vijf cabins en een vakantiehuis heeft een nieuwe doelgroep aangetrokken. Naast particulieren richt Zeeuwse Oase zich nu ook op de zakelijke markt. Daarnaast zijn er nieuwe samenwerkingen ontstaan, bijvoorbeeld met coaches die de tuin gebruiken voor sessies met hun cliënten. "Niet alles zelf willen doen, maar diversiteit daar geloven wij in.", aldus Bart, eigenaar Zeeuwse Oase. Daarnaast zien ze dat gezinnen, buurtbewoners en dagjesmensen steeds vaker hun weg vinden naar het restaurant en de tuin waar kinderen kunnen spelen en ontdekken.

Een groene inrichting verandert niet altijd het volledige gastprofiel, maar wel de manier waarop gasten het terrein beleven. En op sommige plekken — zoals bij ONS BUITEN en de Zeeuwse Oase — opent het zelfs de deur naar compleet nieuwe doelgroepen die de groene omgeving bewust opzoeken.

Fotograaf: Ruben Drenth © ONS BUITEN

© Elise Haentjes, Grenspark Groot-Saeftinghe, Klaske Kuperus, Voedselbron Graauw

Gastbeleving in een groene omgeving Bij Voedselbron Graauw merken ze dat de groene omgeving de beleving van gasten beïnvloedt. Gasten arriveren vaak zonder precies te weten hoe groen en speels de omgeving is. Sonja van Voedselbron Graauw vertelt: “Mensen zijn bij aankomst vaak enorm verrast. De kleine kinderen spelen een hele dag buiten in het voedselbos, en sommige gezinnen gaan niet eens weg voor activiteiten omdat ze al zo heerlijk genieten. Ze hebben heel bewust tijd voor en met elkaar. Daarnaast mag natuurlijk iedereen eten en proeven van het voedselbos!"

Het Kaslokaal ervaart een vergelijkbaar effect. “Mensen zijn verbaasd en verrast. Aan de voorkant zie je eigenlijk niet hoe mooi het is. Onze communicatie over wat we doen, denk aan afvalscheiding of welke type voedsel we verbouwen kunnen we nog beter laten zien. Wat voor ons vanzelfsprekend is, is dat niet altijd voor een ander."

Bij ONS BUITEN merken ze dat gasten het groene karakter waarderen. “De huidige gast geeft ons complimenten en stelt vragen. Hierdoor worden wij gestimuleerd om met deze waardevolle ontwikkelingen door te gaan.” ONS BUITEN onderzoekt bovendien mogelijkheden om bezoekers actief te betrekken, bijvoorbeeld door mee te oogsten, te leren snoeien of met de zeis te werken. Op termijn hopen ze met gasten ook samen te koken en eten van de geoogste producten.

Ook bij Camping Anna Friso wordt het groene karakter steeds zichtbaarder. Vaste bezoekers onderhouden de tuintjes bij hun chalet en worden aangemoedigd tegels in te ruilen voor planten. Zo kan de natuur op het terrein geleidelijk terugkeren en weer actief onderdeel worden van het verblijf.

“De huidige gast geeft ons complimenten en stelt vragen. Hierdoor worden wij gestimuleerd om met deze waardevolle ontwikkelingen door te gaan." - ONS BUITEN

De impact op waardering en omzet Een natuurinclusieve inrichting beïnvloedt op verschillende manieren hoe gasten een onderneming waarderen en hoe ondernemers de meerwaarde ervaren. Voedselbron Graauw ziet de positieve impact van het voedselbos duidelijk terug in de waardering: “Iedereen is enorm positief en benadrukt de rust en ruimte in de groene omgeving.” Tegelijkertijd erkent Sonja dat ze nog meer kunnen doen om hun verhaal te communiceren en de meerwaarde van de groene inrichting zichtbaar te maken. Voor Voedselbron Graauw waren safaritenten noodzakelijk om de financiële opbrengst van het voedselbos te ondersteunen: “Alleen een voedselbos als proeftuin geeft niet voldoende inkomsten. De safaritenten, maar ook de cabin zijn echt een toegevoegde waarde gebleken.” Bij Het Kaslokaal krijgt de groene inrichting ook veel positieve aandacht: “Mensen komen bewust, voor de beleving, en zijn bereid een eerlijke prijs te betalen voor wat wij zelf kweken en maken.” Daarnaast levert het terrein ook besparingen op, bijvoorbeeld via zonnepanelen, duurzame pelletkachels en een waterbassin waarmee regen- en dakwater wordt hergebruikt. Er liggen nog mogelijkheden om de tuin en de gewassen beter op elkaar af te stemmen, wat deel uitmaakt van een meerjarenplan.

“Mensen komen bewust, voor de beleving, en zijn bereid een eerlijke prijs te betalen voor wat wij zelf kweken en maken.” - Het Kaslokaal

De Zeeuwse Oase investeert extra opbrengsten direct weer in de doorontwikkeling van het terrein. “Het voor- en naseizoen moet nog groeien, maar er is voldoende markt voor een nieuwe doelgroep die onze groene omgeving waardeert.” Hoewel de winterperiode soms nog meer kost dan oplevert, wordt dit gezien als een investering in jaarrond werk voor de medewerkers en als aantrekkingskracht van het bedrijf. ONS BUITEN: "Een aantal faciliteiten hebben we gesaneerd dus we dachten we moeten omlaag met de prijs, maar we hebben hetzelfde prijsniveau aangehouden en dat wordt betaalt. Soms is vanwege het kortere verblijf de kalender met bezetting een gatenkaas, maar het valt mee en we draaien gewoon prima."

© Het Kaslokaal

© Maureen Eijpe, Apaha Spi, Unsplash en Zeeuwse Oase

Tips voor ondernemers die willen starten De vijf ondernemers die HZ Kenniscentrum Kusttoerisme heeft gesproken delen vooral één boodschap: begin klein, werk vanuit je visie en betrek anderen erbij. Bij ONS BUITEN draait het om intrinsieke motivatie en stap voor stap werken: “Angst voor grote veranderingen kan overweldigend zijn, daarom is het verstandig om te beginnen met haalbare stappen en niet alles tegelijk te willen doen." Het Kaslokaal adviseert eveneens om klein te beginnen en inspiratie te zoeken bij anderen. Daniëlle: “Start met afval scheiden, schoonmaken met ecologische middelen of een kleine vergroening". Ilse van Camping Anna Friso benadrukt het belang van netwerken en leren: “Volg bijeenkomsten, ga naar collega’s toe en maak gebruik van beschikbare subsidies en vouchers. Niet meegaan is stilstaan.” Het betrekken van lokale vrijwilligers en organisaties kan bovendien het verschil maken, bijvoorbeeld door educatieve activiteiten voor gasten of oesteravonden op het strand aan te bieden. Ook bij Voedselbron Graauw ligt de nadruk op samenwerking en pionieren: “Doe het gewoon, maak er iets moois van! Volg een cursus of werk samen met iemand anders. Creëren kan ook met elkaar. Begin klein, raak mensen, en verbeter stap voor stap.” De deur staat altijd open voor anderen: "Collega ondernemers die vragen hebben of een keer een kijkje willen nemen, mogen altijd bellen en zijn welkom!" Bart van Zeeuwse Oase benadrukt verder het belang van trouw blijven aan je visie: “Geloof in de toegevoegde waarde van natuur én recreatie. Leg verwachtingen goed uit en houd je visie behapbaar; het moet waar te maken zijn voor jezelf en je gasten.” Ook bij ONS BUITEN geloven ze hier in. Gabriël benoemt tot slot dat het helpt om je visie op te schrijven, een stip op de horizon te stellen en daar stap voor stap naartoe te werken. Denk ook na over de vraag: “Wat draagt jouw onderneming bij aan de omgeving?”

“Collega ondernemers die vragen hebben of een keer een kijkje willen nemen, mogen altijd bellen en zijn welkom!” - Zeeuwse Oase

© Tegan Mierle, leon Contreras, Unsplash

Maak kennis met ...

Het Kaslokaal

In Oostkapelle heeft familie Korshuize een voormalige tuinderskas omgebouwd tot kas inclusief horeca gelegenheid en winkeltje. Daniëlle, dochter van Janny en Jaap Korshuize en mede-eigenaar vertelt...

Lees meer

Voedselbron Graauw

Ze dachten al een tijd na over wat ze naast ons biologische akkerbouwbedrijf verder wilden doen. In 2016 kwam het perceel van de buren te koop te staan en dat hebben Emiel en Sonja gekocht...

Lees meer

Zeeuwse Oase

Voor Bart Veldman van Zeeuwse Oase begon het avontuur in november 2020, toen hij met zijn vrouw het huis met de rozentuin overnamen. “We waren op zoek naar een buitenplaats en kwamen per toeval in gesprek...

Lees meer

ONS BUITEN

De keuze voor een groene inrichting bij ONS BUITEN ontstond vanuit meerdere invalshoeken. Thuis experimenteerden Gabriël en zijn partner al met een permacultuur-proeftuin...

Lees meer

Camping Anna Friso

Bij Camping Anna Friso geloven ze dat een recreatieplek niet alleen mooi moet zijn voor gasten, maar ook goed moet zijn voor de natuur. Met klimaatverandering, afnemende biodiversiteit en een natuur...

Lees meer

Ook natuurinclusief ondernemen?

Wil je ook werken aan een groene inrichting van jouw terrein of bedrijf? Ontdek dan het LEADER-project Natuurinclusief Ondernemen van Impuls Zeeland. Zij begeleiden ondernemers en MKB’ers uit de vrijetijdssector die hun omgeving willen vergroenen en toekomstbestendig maken. Het project biedt praktische ondersteuning via workshops, trainingen, bedrijfsbezoeken en een toolbox met inspirerende voorbeelden. Tien ondernemers ontvangen daarnaast maatwerkadvies. Bij vier bedrijven worden natuurinclusieve demo’s gerealiseerd. Denk aan bloemrijke graslanden, landschappelijke tuinen of ecologische waterbuffers. Deze voorbeeldbedrijven laten concreet zien wat mogelijk is en dienen als inspiratie voor collega-ondernemers.

Binnen het project biedt Impuls Zeeland ondersteuning aan meerdere bedrijven. We helpen ondernemers praktisch op weg én laten we met voorbeeldbedrijven zien dat het werkt voor de natuur én voor de toekomstbestendigheid van het bedrijf, aldus Stefan Coppoolse, projectmanager bij Impuls Zeeland. Geïnteresseerde partijen kunnen zich via Impuls Zeeland aanmelden voor workshops, bedrijfsbezoeken en andere activiteiten. Het project wordt mede gefinancierd door de Europese Unie via LEADER en door de Zeeuwse overheden.

Wil je meer weten of direct starten?

Kijk op de website van Impuls Zeeland of neem direct contact op met Stefan Coppoolse en ontdek hoe jouw terrein kan uitgroeien tot een groene, levendige plek.

Voor dit project werkt Impuls Zeeland samen met regionale partners: Stichting Landschapsbeheer Zeeland, de Zeeuwse Milieufederatie, IVN Natuureducatie en Jos Willemsen Landschapsproducties. Vanuit de recreatiesector nemen Landschapscamping Kijkuit en camping Catharina Maria Hof als pilotbedrijven deel om natuurinclusieve maatregelen in de praktijk te testen.

Colofon

E-mail:

kenniscentrumtoerisme@hz.nl

Blijf op de hoogte!

Meld u aan voor onze nieuwsbrief