Wandelen in Zeeland
© Willem Woznitza
Deze pagina geeft een overzicht van wandelgedrag in Nederland en Zeeland. Het behandelt het aantal en type wandelingen, het aanbod van wandelinfrastructuur, motivaties en keuzes van wandelaars, en de waardering van wandelvoorzieningen. Waar mogelijk worden gegevens over de Zeeuwse markt gebruikt. Als deze niet beschikbaar zijn, wordt het gebaseerd op landelijk onderzoek. Onderaan de pagina staat een overzicht van relevante rapportages met meer informatie over het thema wandelen.
Wandelgedrag Nederlanders
In Nederland wordt veel gelopen. In 2022 maakten Nederlanders samen 4,2 miljard wandelingen, goed voor 6,9 miljard afgelegde kilometers en 1,7 miljard uur wandeltijd. Dit komt neer op gemiddeld 1,1 kilometer lopen per persoon per dag, oftewel ongeveer 17 minuten. Hoewel dit minder is dan tijdens de coronaperiode, ligt het nog steeds hoger dan in 2019. De groei komt vooral door het toenemende aantal ommetjes: korte rondjes waarbij men weer op dezelfde plek eindigt. In 2023 bestond 37% van alle wandelingen uit ommetjes. Ommetjes hebben een gemiddelde afstand van 3,3 kilometer en duren ongeveer 50 minuten.
Lopen is een activiteit die het hele jaar door plaatsvindt. Het is niet seizoensgebonden, al worden in de wintermaanden gemiddeld kortere afstanden gelopen. Het merendeel van de wandelingen heeft een vrijetijdsdoel: in 2022 gold dat voor 52% van alle wandelingen en zelfs voor 77% wanneer gekeken wordt naar de totale afgelegde afstand. Tijdens vakanties wordt er bovendien vaker gewandeld, wat zorgt voor piekmomenten in populaire gebieden. De in deze paragraaf genoemde cijfers hebben betrekking op inwoners van Nederland; toeristen zijn hierin niet meegenomen.
Percentage Nederlanders dat per week minimaal één keer wandelt
Bron: Nederlands Verplaatsingspanel 2024, bewerkt door DME-team, Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid
Gemiddeld aantal kilometers gelopen per persoon per week in Nederland
Bron: Nederlands Verplaatsingspanel 2024, bewerkt door DME-team, Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid
Wandelen in Zeeland
In totaal worden er jaarlijks ruim 20,7 miljoen wandelingen van minimaal een uur gemaakt in Zeeland. Het marktaandeel van de provincie binnen alle Nederlandse wandelingen is met 2,4% bescheiden, en het merendeel van deze wandelingen wordt uitgevoerd door eigen inwoners: 98% van de wandelingen in Zeeland wordt gemaakt door de eigen inwoners. Zeeuwen leggen tijdens een wandeltocht gemiddeld een grotere afstand af: 7,1 kilometer tegenover 6,6 kilometer landelijk (exclusief de afstand naar het startpunt). Wandelen vindt vooral plaats in de directe omgeving; ruim 94% van de Zeeuwen wandelt binnen de eigen gemeente.
Zeeland wordt door 13% van de Nederlandse wandelaars genoemd als een van de drie favoriete wandelprovincies, waarmee de provincie op de negende plaats staat. Provincies met meer bos- en heuvelachtige landschappen, zoals Gelderland, Limburg en Drenthe, worden vaker genoemd.
Het profiel van de Zeeuwse wandelaar wijkt nauwelijks af van dat van de gemiddelde Nederlandse wandelaar. Vrouwen wandelen vaker dan mannen, en de hoogste wandelparticipatie ligt bij 65-plussers en bij mensen tussen 18 en 39 jaar. Meer dan de helft van de Zeeuwse wandelingen wordt samen met iemand anders gemaakt: relatief iets minder vaak met een partner dan landelijk, maar juist vaker met een ouder. Onder wandelaars op het specifieke Zeeuwse wandelnetwerk wandelt 45% samen met een partner of echtgenoot/echtgenote en 27% alleen; het gemiddelde wandelgezelschap bestaat uit 2,9 personen (Ipsos I&O, 2025).
Buitenlandse bezoekers, zowel dag- als verblijfsbezoekers, wandelen ook veel: de participatiegraad bedraagt respectievelijk 32% en 46%.
Bron: Nationale Wandelmonitor 2021, Wandelnet
Gemiddelde afstand naar en tijdens een wandelactiviteit
Bron: Onderzoek Inkomend Dagbezoek 2021/22, NBTC
Wandelvoorzieningen Zeeland
Zeeland beschikt over een uitgebreid en gevarieerd wandelnetwerk van ongeveer 3.000 kilometer. Dit netwerk bestaat uit stadswandelingen, gemarkeerde wandelroutes en langere wandeltochten. Via knooppunten kunnen wandelaars ook eenvoudig zelf routes samenstellen. Daarnaast lopen twee landelijke langeafstandspaden door de provincie: het Grenslandpad, dat loopt van Sluis langs de Belgische grens naar Thorn, en het Nederlands Kustpad, dat van Sluis naar Hoek van Holland loopt (zie het onderstaande kaartje). Uit onderzoek van Wandelnet en Provincie Zeeland (Ipsos I&O, 2025) blijkt dat acht op de tien wandelaars in Zeeland bekend zijn met het wandelnetwerk. Een derde maakt er regelmatig gebruik van, drie op de tien af en toe, en 19% kent het wel maar gebruikt het nooit. Van de gebruikers stelt 69% zelf een route samen door knooppunten te combineren; 28% volgt een vaste, samengestelde route.
De provincie biedt een grote variatie aan landschappen: kust, duin, bos, polders en historische dorpskernen. Het dichte netwerk van wandelroutes sluit goed aan op het feit dat veel wandelingen relatief kort en lokaal zijn. Dit vraagt om voldoende oversteekplaatsen, vooral in en aan de randen van de bebouwde kom. De aanwezigheid van groen is een belangrijke voorwaarde voor een aantrekkelijk wandelgebied. De helft van de wandelaars op het wandelnetwerk ergerde zich nergens aan, maar de andere helft gaf aan zich te ergeren aan gedrag van andere weggebruikers, een gebrek aan rustplaatsen (beide 7%) en onduidelijke routeaanduiding (6%). Loslopende honden werden daarbij vaak als aanvullende ergernis genoemd.
Op de onderstaande kaart kunt u inzoomen op Zeeland of een ander gebied naar keuze.
Motivaties en gedrag
De belangrijkste reden voor Nederlanders om een wandelgebied te kiezen is de aanwezigheid van natuur en groen. Voor Zeeland specifiek geldt: 74% van de wandelaars noemt omgeving/landschap als belangrijkste keuzefactor, gevolgd door de lengte van de route (50%) en afwisseling in de route (30%) (Ipsos I&O, 2025). Voor ommetjes (wandelingen tussen de 20 en 60 minuten) en langere dagwandelingen gelden grotendeels vergelijkbare motieven om te wandelen, al speelt natuurbeleving bij dagtochten een nog grotere rol. Bij langere wandelingen worden daarnaast plezier, gezelligheid en het gevoel van vrijheid vaker genoemd dan bij ommetjes.
Er wordt door Nederlanders nauwelijks gebruikgemaakt van navigatietools, wat waarschijnlijk een gevolg is van het feit dat veel wandelingen binnen de eigen woonomgeving plaatsvinden. Wanneer wel navigatie wordt gebruikt, is het meestal een combinatie van digitale hulpmiddelen en offline gemarkeerde routes. In Zeeland gebruikt 41% van de wandelaars op het wandelnetwerk onderweg geen hulpmiddelen. Van de wandelaars die wel een hulpmiddel gebruiken, is een wandelapp of routeplanner, zoals Komoot of Google Maps, favoriet (28%) (Ipsos I&O, 2025).
Top 3 motivaties om te wandelen
Bron: Nationale Wandelmonitor 2021, Wandelnet
Aspecten van belang bij keuze wandelgebied
Bron: Nationale Wandelmonitor 2021, Wandelnet
Wijze van navigatie
Bron: Nationale Wandelmonitor 2021, Wandelnet
Waardering
De wandelvoorzieningen in Zeeland worden zeer hoog gewaardeerd. Maar liefst 79% van de wandelaars is (zeer) tevreden over het aanbod. Voor het Zeeuwse wandelnetwerk (knooppuntensysteem) geldt een rapportcijfer van 7,9, vergelijkbaar met het gemiddelde van 8,0 in de andere onderzochte provincies. Het netwerk behaalt een Net Promotor Score van +27 (Ipsos I&O, 2025), wat aangeeft dat aanmerkelijk meer wandelaars het netwerk zouden aanbevelen dan afraden.
De kwaliteit van de omgeving, de fijnmazigheid van het routenetwerk en de aanwezigheid van groen dragen sterk bij aan deze waardering. De beleving kan verder worden verbeterd door het evenwicht tussen vraag en aanbod continu te monitoren en te zorgen voor voldoende rustpunten en toiletten.
Waar knelpunten kunnen ontstaan, is op routes waar wandelaars andere typen gebruikers tegenkomen, zoals fietsers of ruiters. Ook het beperken van hinder door afval, hondenpoep en drukte blijft belangrijk.
Opvallend is dat digitale meldpunten voor problemen op wandelroutes nog weinig bekend zijn onder Zeeuwse wandelaars: 83% kent de landelijke website Meldpuntroutes.nl niet, en eveneens 83% kent het Zeeuwse Routemeldpunt.nl niet. De informatieve website Wandelnetwerkzeeland.nl is bij 42% van de wandelaars bekend (Ipsos I&O, 2025). Hier ligt mogelijk een kans om de bekendheid van deze meldpunten te vergroten, zodat knelpunten sneller worden opgepakt
De waardering voor wandelvoorzieningen ligt in alle Zeeuwse gemeenten ongeveer rond het Nederlandse gemiddelde. De beweegvriendelijkheid laat echter een verdeeld beeld zien: meer dan de helft van de gemeenten scoort onder het landelijke gemiddelde.
Vijf grootste ergernissen Nederlandse wandelaars
Bron: Nationale Wandelmonitor 2021, Wandelnet
Bron: Atlas Leefomgeving, 2024
Relevante rapporten
© Thijs Tuurenhout
Het Mobiliteitsbeeld 2023 behandelt de ontwikkeling van wandelgedrag in Nederland, met aandacht voor de trends in gelopen afstanden en het aandeel wandelen binnen alle verplaatsingen. Daarbij wordt ook ingegaan op veranderingen over de tijd, inclusief periodes voor, tijdens en na de COVID-19-pandemie.
© Reno Maenhout
In het Nederlands Vrijetijdsonderzoek komt onder andere naar voren dat wandelen een van de meest voorkomende vormen van vrijetijdsbesteding is in Nederland. Het beschrijft hoe vaak en op welke manier Nederlanders wandelen, inclusief de locaties waar dit plaatsvindt, en plaatst wandelen in de bredere context van recreatieve activiteiten en dagelijkse vrijetijdsbesteding.
© VVV Zeeland
De Nationale Wandelmonitor 2021 geeft inzicht in wandelgedrag in Nederland, met aandacht voor voorkeuren van wandelgebieden en de rol van de omgeving in wandelactiviteiten. Het rapport behandelt factoren die de keuzes van wandelaars beïnvloeden, zoals de kwaliteit van de omgeving, de aantrekkelijkheid van routes en veiligheidsaspecten, en plaatst wandelen in de context van recreatie, ontspanning en gezondheid.
© Thijs Tuurenhout
De informatie over wandelen in Zeeland op zeeland.com beschrijft het wandelaanbod en de beschikbare infrastructuur in de provincie.
©Andreas Weise
Het Zeeuws Vrijetijdsonderzoek 2024 beschrijft onder andere hoe inwoners van Zeeland de provincie ervaren als omgeving voor vrijetijd en bewegen. Het rapport behandelt onder meer de toegankelijkheid en aantrekkelijkheid van natuur, dorpen en kustgebieden, de rol van vrijetijdsvoorzieningen, en regionale verschillen in waardering voor deze omgevingen.
© Thijs Tuurenhout
Het rapport van het Kennisinstituut Mobiliteitsbeleid onderzoekt de factoren die het wandelgedrag van Nederlanders beïnvloeden. Het richt zich op de rol van de context en omgeving, zoals de nabijheid van winkels, parken, natuur en voetpaden, en hoe deze omstandigheden keuzes om te wandelen beïnvloeden.
© VVV Zeeland
Deze pagina van de Atlas Leefomgeving behandelt de kenmerken van beweegvriendelijke leefomgevingen en hun relatie met wandelgedrag. Het legt uit hoe aspecten zoals wandel- en fietspaden, groenvoorzieningen, veilige routes en sport- of speelplekken het gebruik van de omgeving stimuleren en bijdragen aan dagelijkse beweging.
© VVV Zeeland
Het Tevredenheidsonderzoek Wandelnetwerken onderzoekt onder 263 wandelaars in Zeeland het gebruik en de waardering van wandelroutes, -paden en het Zeeuwse wandelknooppuntennetwerk, met aandacht voor keuzefactoren, gebruikte hulpmiddelen en voorzieningen, ervaren drukte en ergernissen, en vergelijkt de resultaten met het gemiddelde van zes andere Nederlandse provincies/regio's die in 2023 en 2024 op dezelfde manier zijn onderzocht
