Inleiding
© Daniek Nijland, HZ Kenniscentrum Kusttoerisme
Het belang van toekomstbestendige mkb-bedrijven
Uit cijfers van het World Economic Forum (WEF) blijkt dat maar liefs 90% van alle bedrijven wereldwijd tot het mkb behoort. Samen zijn zij goed voor zo’n 70% van de wereldwijde werkgelegenheid en leveren ze een vergelijkbare bijdrage aan het bruto binnenlandse product (bbp) Ook in Zeeland speelt het mkb een cruciale rol, zo ook in de logiessector waar mkb-bedrijven het kloppend hart van het toeristische aanbod vormen. Volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OECD) zijn mkb-bedrijven een belangrijke bron van innovatie. Hun kleinschaligheid maakt hen wendbaar en in staat om snel op veranderingen in de markt in te spelen. Tegelijkertijd schuilt hierin ook hun kwetsbaarheid. Ze zijn vaak afhankelijk van een beperkt aantal markten of leveranciers, hebben kleinere financiële buffers en beschikken over minder gespecialiseerd personeel.
Toekomstbestendigheid logies-, maaltijd- en drankverstrekkingsector
Volgens een analyse van PricewaterhouseCoopers (PwC) is de huidige structuur van de Nederlandse economie onvoldoende bestand tegen toekomstige uitdagingen.
PwC beoordeelt de mate van toekomstbestendigheid op basis van:
- Centraliteit: de mate waarin een sector verbonden is met andere sectoren. Centrale sectoren hebben veel (handels)relaties met andere sectoren. Als ze positieve of negatieve schokken ervaren, heeft dit een bredere impact op de rest van de economie.
- Economisch belang: de bijdrage van een sector aan het bbp. Hierbij wordt ook gekeken naar de productiviteitsgroei en investeringen in onderzoek en ontwikkeling.
- Beroep op schaarse bronnen: de mate waarin een sector afhankelijk is van schaarse productiemiddelen zoals arbeid, kapitaal, grondstoffen en fysieke ruimte.
Sectoren met een grote mate van centraliteit, een groot economisch belang en een klein beroep op schaarse bronnen hebben het grootste potentieel voor duurzame groei en zijn daarmee het meest toekomstbestendig. PwC heeft in de analyse vijftien sectoren onder de loep genomen. Voor de logiessector is de ‘beoordeling’ van de ‘logies, maaltijd- en drankverstrekking’ het meest relevant. Uit de analyse blijkt dat de sector logies, maaltijd- en drankverstrekking sector weinig centraal staat in de economie. De scores op het gebied van economisch belang zijn gemengd: de arbeidsproductiviteit laat een stijgende lijn zien, maar investeringen voor onderzoek en ontwikkeling blijven laag. Hoewel er de afgelopen jaren een stijging in deze investeringen is geweest, blijft het niveau achter ten opzichte van andere sectoren. Ook is de bijdrage aan het bbp beperkt. Op het gebied van gebruik van schaarse bronnen scoort de sector echter goed. Er is gekeken naar zes schaarse productiefactoren: arbeid, kapitaal, milieuruimte, verzuring, water en fysieke ruimte. De uiteindelijke conclusie is dat de sector kwetsbaar is en in meerdere opzichten onvoldoende bestendig is tegen toekomstige uitdagingen.
"De sector is kwetsbaar en in meerdere opzichten onvoldoende bestendig tegen toekomstige uitdagingen"
Reden voor dit onderzoek
Zoals hiervoor aangegeven is de logies, maaltijd- en drankverstrekking onvoldoende toekomstbestendig. Dit komt overeen met de daadwerkelijke gang van zaken. In toenemende mate horen we dat de kwetsbaarheden van de mkb logiesbedrijven in de dagelijke bedrijfsvoering steeds meer naar voren komen. Denk bijvoorbeeld aan het lastig aantrekken van personeel en/of financiering. Een steeds groter deel van de tijd van logiesondernemers gaat naar dit soort aspecten. In het rapport van PwC wordt de noodzaak tot 'heruitvinding van het bedrijfsmodel' aangestipt. Daarom is besloten onderzoek te doen naar toekomstbestendige bedrijfsmodellen voor mkb bedrijven in de logiessector. Een helder een flexibel bedrijfsmodel helpt met kwetsbaarheden om te gaan en om in te spelen op de kwaliteiten van mkb-bedrijven. Het helpt niet alleen om risico’s in kaart te brengen en deze te beheersen, maar ook om efficiënter te ondernemen. Want een logiesbedrijf succesvol runnen draait om veel meer dan enkel gastvrijheid. Een goed bedrijfsmodel fungeert als een strategisch kompas, dat richting geeft aan de dagelijkse keuzes en aan de langetermijnplanning. En dat is nodig om toekomstbestendig te zijn, zeker nu de sector door externe factoren het aanpassingsvermogen continu op de proef stellen.