Klimaatadaptatie
© Ben White, Unsplash
Klimaatverandering leidt tot steeds extremere weersomstandigheden. In Nederland zien we nu al vaker perioden van extreme hitte en neerslagextremen terug in de weerstatistieken. Door de opwarming van de aarde en de toenemende hoeveelheid vocht, is de verwachting dat deze extremen in de toekomst alleen maar zullen toenemen. Voor Zeeuwse logiesbedrijven betekent dit dat zij vaker te maken krijgen met hitte, droogte en wateroverlast. Tegelijkertijd biedt dit ook kansen om zich aan te passen aan het veranderende klimaat, bijvoorbeeld door maatregelen te nemen die inspelen op deze uitdagingen.
Lees hieronder onze best practices voor klimaatadaptatie
Wateropslag
Voorbeeld: Domburg Holiday Resort
Domburg Holiday Resort investeert in natuur en duurzaamheid met een innovatief watermanagementsysteem. Regenwater van het dak en de verharde bodem wordt opgevangen, gezuiverd en gebruikt voor spoelen, drinkwater voor dieren en irrigatie van tuinen, rijbakken en grasland. Dit bespaart jaarlijks meer dan 5.000 m³ leidingwater en helpt tegen verdroging en verzilting van de bodem.
Deze best practice is stapsgewijs uitgewerkt:
Omschrijving
Wateropslag biedt zowel een oplossing voor wateroverlast als voor hitte/droogte. Het opvangen van regenwater is mogelijk in een opslagvoorziening boven of onder de grond. Bij extreme neerslag dient dit als buffer, zodat het water niet direct op de grond terecht komt als deze al verzadigd is. Het water dat wordt opgevangen kan vervolgens infiltreren in de bodem om het grondwaterniveau aan te vullen bij hitte/droogte. Tevens kan het water gebruikt worden voor bijvoorbeeld het sproeien van beplanting. Er zijn meerdere opslagvoorzieningen mogelijk, zoals ondergrondse tanks of waterzakken, maar dit kan ook laagdrempelig met bijvoorbeeld regentonnen. Bij regentonnen is het zelfs mogelijk om meerdere regentonnen aan elkaar te verbinden om de capaciteit te verhogen.
Toepasbaarheid
Het opslaan van water is voor de meeste logiesbedrijven mogelijk. Wel moet er enige ruimte op het terrein zijn. Wateropslag kan klein beginnen, bijvoorbeeld met één regenton. In de meeste gemeenten is voor het toevoegen van regentonnen geen vergunning nodig, maar voor het grootschalig uitvoeren met bijvoorbeeld een ondergrondse tank wel. Dit maakt het proces tijdrovender en kostbaarder. Het implementeren van deze maatregel is voor veel logiesbedrijven financieel haalbaar.
Wadi
Voorbeeld: Landal Sluftervallei
Een voorbeeld van een vakantiepark dat deze best practice al heeft toegepast is Landal Sluftervallei. Verspreid op het park liggen vier grote wadi’s.
Omschrijving
Een wadi is een voorziening voor de infiltratie van regenwater. Het is een laagte waarin het regenwater zich kan verzamelen en vanuit daar in de bodem kan infiltreren. Meestal is een wadi beplant met biezen of gras. Net zoals een wateropslag vormt een wadi een buffer bij extreme neerslag. Daarnaast kan een wadi ook als extra speelgelegenheid ingericht worden, bijvoorbeeld als een verlaagde speeltuin met een houten speelconstructie.
Toepasbaarheid
Het toevoegen van een wadi op het terrein past over het algemeen binnen het omgevingsplan. Financieel is het aanleggen van een wadi voor veel bedrijven ook haalbaar. Zeker voor de iets grotere logiesbedrijven. Daarnaast kan een wadi ook speelmogelijkheden bieden, waardoor er direct extra waarde voor gasten wordt gecreëerd.
Vergroenen
Voorbeeld: Strandhotel Cadzand-Bad
Bij Strandhotel Cadzand-Bad is een daktuin aangelegd op de parkeergarage.
Omschrijving
Groen is niet alleen een mooie invulling van de ruimte, maar ook een goed alternatief voor verharding, omdat het waterdoorlatend is, meer verkoeling biedt en zorgt voor een vermindering van wateroverlast. Een voorbeeld is een groen dak. Waar meer ruimte beschikbaar is, kunnen groene zones bijdragen aan de versterking van de ecologische structuur en tevens overtollig regenwater opvangen en infiltreren. Ook het gebruik van mediterrane planten, vetplanten of inheemse soorten is waardevol aangezien deze soorten weinig water nodig hebben.
Toepasbaarheid
Vergroening heeft het diverse voordelen en het is relatief eenvoudig en goedkoop met langdurige, voordelige effecten. Soms zijn er zelfs subsidiemogelijkheden beschikbaar om groenaanleg te financieren. Het toevoegen van groen past over het algemeen heel goed in de gestelde kaders van omgevingsplannen en wordt zelfs aangemoedigd.
Waterdoorlatende/doorgroeibare beplanting
Voorbeeld: Camping het Gilder Linzehof
Om wateroverlast te verminderen heeft de camping waterdoorlatende bestrating aangelegd.
Omschrijving
Waterdoorlatende bestrating, zoals grasbetonstenen, grind, vallen onder de noemer 'halfverharding'. Het voordeel van waterdoorlatende bestrating is dat regenwater ongehinderd kan infiltreren in de bodem. Dit bevordert dus de infiltratiecapaciteit van het terrein. Waterdoorlatende paden vergen minimaal onderhoud: alleen egalisatie is noodzakelijk. Andere (goede) alternatieven voor grindpaden zijn split, gravel, (klei)schelpen of lavasteen. Tevens groeien er bij dit soort verharding grassen of andere planten in open delen tussen de stenen door. De beplanting werkt verkoelend en kan de biodiversiteit bevorderen.
Toepasbaarheid
De aanleg van waterdoorlatende/doorgroeibare bestrating is voor veel Zeeuwse logiesbedrijven haalbaar. Halfverharding is in de regel zelfs minder kostbaar dan volledige verharding, maar dit hangt wel af van het type materiaal, de toepassing en de duurzaamheid op langer termijn. De initiële investering is namelijk vaak lager, maar de levensduur ook korter. Onderhoudskosten zijn over het algemeen wel hoger dan bij volledige verharding. Planologisch zorgt de aanleg van waterdoorlatende/doorgroeibare bestrating over het algemeen niet voor problemen.
Herprofilering van het terrein
Voorbeeld: Camping Ons Buiten
Bij Ons Buiten is hier rekening mee gehouden bij de aanleg van hun natuurontwikkelterrein.
Omschrijving
De aanleg van (subtiele) hoogteverschillen zorgt er voor dat water richting bepaalde opvangzones stroomt en niet richting de accommodaties, paden en/of gebouwen.
Toepasbaarheid
De aanleg van subtiele hoogteverschillen is goed uitvoerbaar. Kosten zijn vaak beperkt en ook planologisch is dit over het algemeen passend. Wel is het van belang dat er tegelijkertijd wateropvangzones worden gecreëerd waar het water naartoe kan lopen. Vaak zijn deze al natuurlijk ontstaan, maar indien dit niet het geval is zal de ondernemer deze zelf moeten creëeren.
Rekening houden met hitte/warmte tijdens het bouwen
Voorbeeld: Hotel Breeze
Hotel BREEZE is een zero energy hotel. Voor het hotel hebben ze een biomimicry-concept ontwikkeld. Het concept stimuleert onder andere de natuurlijke airconditioning van termietenheuvels
Omschrijving
Rekening houden met hitte bij het bouwen kan op veel verschillende manieren. Zo stoten reflecterende dakcoatings of witte dakbedekking zonlicht af en verminderen de opwarming van gebouwen. Ook kan worden gedacht aan het beperken van grote ramen op het zuiden of gebruik van zonwerend folie/glas om oververhitting binnen te voorkomen. Tevens is het gebruik van natuurlijke bouwmaterialen, zoals leem, kalk, hout en andere ademende materialen nuttig. Dit soort materialen reguleren warmte en vocht beter dan bijvoorbeeld kunststof of beton.
Toepasbaarheid
Door aan het begin van de bouw / verbouwing rekening te houden met hitte/warmte, kan dit direct worden toegepast. Het is van belang om een expert te laten meekijken met de beslissingen die gemaakt worden wat betreft materiaalkeuzes en positionering van bouwkundige elementen. Dit zorgt voor extra kosten (die overigens soms gesubsidieerd worden).
Slimme drainage- en irrigatiesystemen
Voorbeeld: Pipeline
Pipeline heeft zo'n slim drainage systeem. Dit systeem kan op afstand de waterpompen in regen-, grondwater-, en afvalwatersystemen monitoren en controleren.
Omschrijving
Installeren van slimme drainage systemen die de waterstand monitoren en automatisch pompen activeren als er te veel water staat. Slimme irrigatiesystemen dragen bij aan efficiënt watergebruik zonder verspilling. Hiervoor bestaan meerdere systemen, waaronder bodemvochtsensoren, druppelirrigatie en weergestuurde irrigatiesystemen.
Toepasbaarheid
Het installeren van slimme drainage- en irrigatiesystemen is planologisch relatief simpel uitvoerenbaar. Echter, de investering in dit soort systemen is hoog. Hierdoor is deze oplossing met name geschikt voor de grotere logiesbedrijven die de investering kunnen terugverdienen met een groot aantal eenheden.
Plaatsen van kunstgras of deels verharden
Voorbeeld: Caravancamping Westkapelle
Om wateroverlast tegen te gaan heeft Caravancamping Westkapelle een aantal verharde camperplaatsen die tevens voorzien zijn van kunstgras. Aangezien veel caravans hier over het terrein rijden is dit een geschikte oplossing om te zorgen dat de camperplaatsen niet beschadigd raken.
Omschrijving
Voor de kampeersector is het lastig als kampeerplaatsen heel nat zijn en hier caravans en (met name) campers overheen rijden. Niet alleen rijden campers en caravans zich vaak vast, ook worden de plaatsen beschadigd door bandensporen. Het plaatsen van kunstgras of het (deels) verharden van plaatsen voorkomt dit. Campers en caravans kunnen op het verharde deel staan of op het kunstgras. Hiervoor is speciaal soort kunstgras beschikbaar. Het nadeel is dat dit soort oplossingen niet bijdragen aan meer biodiversiteit / natuurinclusief ondernemen. Het is dus belangrijk om eerst te kijken naar andere oplossingen om wateroverlast op te lossen, voordat deze mogelijkheid wordt overwogen.
Toepasbaarheid
Het aanleggen van kunstgras of het (deels) verharden van plaatsen is goed toepasbaar. Echter, er zijn wel meerkosten aan verbonden ten opzichte van een kampeerplaats die volledig met gras begroeid is. Enerzijds speelt dit in op de ontwikkeling in de markt dat er steeds meer camperaars zijn (die een half of volledig verharde plaats gewend zijn), anderzijds zien we in de praktijk dat kampeerders met de caravan en zeker met een tent, (half)verharding van plaatsen minder fijn vinden. Kunstgras wordt steeds meer gewoon in de sector, waardoor gasten hier steeds meer aan gewend raken.